Jeżeli ktoś dopiero zaczyna przygodę z Magic: The Gathering, bardzo szybko trafia na cztery nazwy: Standard, Pioneer, Modern i Commander. Wszystkie dotyczą tej samej gry, ale w praktyce mogą prowadzić do zupełnie innych doświadczeń. Inaczej buduje się talię do Standardu, inaczej patrzy na zakup pojedynczych kart do Modernu, jeszcze inaczej kalkuluje wydatki w Commanderze. Różni się nie tylko liczba kart i ich wiek, ale przede wszystkim sposób, w jaki format wpływa na metę, ceny, trwałość kolekcji i sens kolejnych zakupów.
Najprościej można przyjąć taki model: Standard to świeżość i regularna zmiana środowiska, Pioneer to szeroka pula kart bez rotacji, Modern to wysoki poziom mocy i ogromna pula kart, a Commander to multiplayer, singleton i budowanie talii wokół dowódcy. To jednak dopiero początek. Największy błąd początkującego gracza polega na wyborze formatu wyłącznie na podstawie tego, który jest najpopularniejszy albo który ma najdroższe karty. Format powinien wynikać z tego, jak chcesz grać, ile chcesz wydawać, jak często chcesz aktualizować talię i co właściwie ma się stać z kartami po roku czy dwóch latach.
Cztery formaty, cztery różne filozofie gry
Standard, Pioneer i Modern są klasycznymi formatami Constructed, w których podstawowa talia ma minimum 60 kart, można korzystać z sideboardu liczącego do 15 kart, a poza podstawowymi lądami obowiązuje limit maksymalnie czterech kopii karty o tym samym tytule w połączonej talii i sideboardzie. Commander działa zupełnie inaczej. Talia składa się z 99 kart plus dowódca, poza podstawowymi lądami zasadniczo obowiązuje jedna kopia danej karty, a rozgrywka została zaprojektowana przede wszystkim z myślą o multiplayerze. Ta różnica bardzo mocno wpływa na sposób budowania decku. W Standardzie, Pioneerze i Modernie cztery kopie tej samej karty pozwalają zwiększyć powtarzalność strategii. Jeżeli konkretna karta jest jednym z najważniejszych elementów talii, można maksymalizować szansę na jej dobranie. W Commanderze nie można po prostu wrzucić czterech takich samych egzemplarzy, dlatego trzeba szukać kart pełniących podobne funkcje albo zaakceptować większą losowość.
Standard
Standard jest formatem, w którym środowisko gry regularnie się zmienia. Obejmuje przede wszystkim nowsze zestawy, a najstarsza część puli kart opuszcza format podczas rotacji. Dla gracza oznacza to ciągłe pojawianie się nowych możliwości budowania talii, nowych archetypów i nowych zależności między kartami. Rotacja usuwa również najstarsze elementy środowiska, dzięki czemu Standard nie pozostaje przez lata dokładnie taki sam.
To ogromna zaleta dla osoby, która lubi odkrywać nowe strategie i nie chce przez długi czas grać w identycznym środowisku. Jest jednak druga strona. Standard wymaga większej kontroli nad budżetem, ponieważ karty kupowane do aktualnego formatu mają ograniczony czas legalności właśnie w nim. Nie oznacza to, że po rotacji stają się bezwartościowe. Mogą być wykorzystywane w Pioneerze, Modernie, Commanderze lub innych formatach, mogą też zachować wartość kolekcjonerską. Ich wartość użytkowa w Standardzie ma jednak określony termin.
Wyobraźmy sobie początkującego gracza, który kupuje konkurencyjną talię po tym, jak archetyp zaczyna odnosić sukcesy. Przez kilkanaście miesięcy gra tym deckiem, dokupuje nowe karty i modyfikuje listę wraz ze zmianą mety. Część kart utrzyma cenę, część może zdrożeć, ale inne po prostu stracą zastosowanie w Standardzie wraz z rotacją. Jeśli gracz chce dalej rywalizować, musi przystosować talię do nowego środowiska. Dlatego Standard jest bardzo dobrym formatem dla osoby, która chce aktywnie śledzić grę, ale słabszym wyborem dla kogoś, kto chce kupić jedną talię i praktycznie o niej zapomnieć na kilka lat.
Pioneer
Pioneer można potraktować jako kompromis pomiędzy świeżością Standardu a trwałością starszych formatów. Jest nierotujący, a jego pula obejmuje znacznie większą liczbę kart. W efekcie gracz może korzystać z kart, które dawno opuściły Standard, bez konieczności przechodzenia do jeszcze szerszego środowiska Modernu.
Największą zaletą jest brak rotacji. Jeśli kupujesz kartę do talii Pioneer, nie musisz obawiać się, że za kilka miesięcy cała grupa kart zostanie automatycznie usunięta z formatu. Nie oznacza to jednak pełnej stabilności. Karta może stracić znaczenie na skutek zmiany mety, pojawienia się lepszej strategii, wydrukowania skuteczniejszej odpowiedzi albo zmiany listy banów.
To jeden z najważniejszych punktów, który początkujący gracze często pomijają: brak rotacji nie oznacza braku ryzyka. Jeśli kupujesz cztery drogie kopie karty tylko dlatego, że jest obecnie ważnym elementem popularnego decku Pioneer, nadal możesz stracić część wartości. Jeżeli meta się zmieni, karta może przestać być potrzebna. Pioneer jest więc szczególnie interesujący dla osoby, która chce mieć talię użytkową na dłużej, ale nie chce od razu wchodzić w ogromną pulę kart Modernu.
Modern
Modern przesuwa tę granicę jeszcze dalej. Jest formatem nierotującym z bardzo dużą pulą kart i wysokim poziomem mocy. Duża liczba dostępnych kart oznacza ogromną liczbę możliwych interakcji, synergii i archetypów.
W Modernie pojedyncza karta nie musi być dobra tylko dlatego, że jest mocna sama w sobie. Liczy się tempo, efektywność many, synergia z resztą talii, możliwość odpowiadania na konkretne strategie oraz znajomość potencjalnych linii gry przeciwnika. Z tego powodu Modern jest szczególnie interesujący dla graczy, którzy mają już doświadczenie z Magicem.
Nie oznacza to oczywiście, że początkujący nie może rozpocząć od Modernu. Może. Problemem jest przede wszystkim koszt wejścia oraz liczba rzeczy, które trzeba jednocześnie zrozumieć. Zakup kosztownej talii nie zastąpi doświadczenia. Jeśli ktoś dopiero poznaje podstawowe zasady, interakcje i sideboardowanie, Modern może być bardzo drogim sposobem na naukę.
W Modernie dobrze widać różnicę między kosztem wejścia a kosztem grania. Droższa talia nie musi być droższa w całym okresie użytkowania, jeśli przez długi czas pozostaje konkurencyjna. Z drugiej strony nierotujący format nie gwarantuje stabilności cen kart. Karta może stracić znaczenie po zmianie mety, zostać wyparta przez nową konstrukcję albo zostać objęta zmianą listy banów. Modern daje więc dużą trwałość formalną, ale nie gwarantuje trwałości ekonomicznej każdej pojedynczej karty.
Commander
Commander jest najbardziej odmienny z całej czwórki. Talia liczy 100 kart, czyli 99 kart plus dowódca, a poza podstawowymi lądami zasadniczo każdą kartę można umieścić w jednej kopii. Dowódca determinuje również tożsamość kolorystyczną talii. Standardowa rozgrywka jest projektowana dla czterech graczy, a każdy rozpoczyna z 40 punktami życia.
Jednak największa różnica nie wynika nawet z konstrukcji talii. Chodzi o społeczny charakter formatu. W Commanderze pytanie nie brzmi wyłącznie „czy moja talia jest silna?”, ale także „czy pasuje do grupy, z którą gram?”. Bardzo mocny deck może być świetnym wyborem w jednej grupie i fatalnym w innej, jeśli pozostali gracze oczekują spokojniejszej, bardziej casualowej rozgrywki.
To sprawia, że Commander jest znakomity dla osób, które chcą grać ze znajomymi, eksperymentować z kartami i budować talie wokół własnych pomysłów. Nie trzeba również od razu stworzyć kompletnej, maksymalnie zoptymalizowanej konstrukcji. Można rozpocząć od gotowej talii i rozwijać ją stopniowo.
Koszt formatu to nie tylko cena pierwszej talii
Jeżeli spojrzymy na cztery formaty z perspektywy gracza, szybko okazuje się, że pytanie „który jest najtańszy?” jest zbyt proste. Znacznie lepiej zapytać: ile będzie mnie kosztowało granie tym formatem przez rok, dwa lub trzy lata?
Można przyjąć pięć kryteriów: koszt wejścia, trwałość talii, zmienność mety, ryzyko zakupowe i elastyczność kart.
| Format | Koszt wejścia | Trwałość talii | Zmienność mety | Ryzyko zakupowe | Elastyczność kart |
|---|---|---|---|---|---|
| Standard | 4/5 | 2/5 | 5/5 | 3/5 | 3/5 |
| Pioneer | 3/5 | 4/5 | 3/5 | 2,5/5 | 4/5 |
| Modern | 1,5/5 | 5/5 | 3/5 | 3/5 | 5/5 |
| Commander | 4/5* | 5/5 | 2/5 | 2,5/5 | 5/5 |
*Commander ma wyjątkowo szeroki zakres cen. Można rozpocząć od gotowej, stosunkowo niedrogiej talii i rozwijać ją stopniowo, ale równie dobrze można wydać bardzo dużo na pojedyncze karty.
Najważniejszy wniosek z tego zestawienia jest prosty: cena pojedynczej talii nie jest dobrym miernikiem kosztu formatu. Jeżeli kupisz talię Standard za określoną kwotę i przez dwa lata będziesz ją regularnie przebudowywać, całkowity koszt może być wyższy niż zakup droższej talii Modern, którą zachowasz przez długi czas. Z drugiej strony Modern nie staje się automatycznie ekonomiczny tylko dlatego, że nie ma rotacji. Jeśli po kilku miesiącach przestaniesz grać, duża kwota pozostanie zamrożona w kartach.
Commander ma jeszcze inną przewagę. Można rozłożyć koszt w czasie. Najpierw kupić podstawową wersję talii, następnie wymienić kilka słabszych kart, później kolejne elementy. W ten sposób kolekcja rozwija się razem z doświadczeniem gracza.
Co dzieje się z wartością kart?
Karta Magic może mieć jednocześnie kilka źródeł wartości: zastosowanie turniejowe, popularność w Commanderze, znaczenie kolekcjonerskie, rzadkość, atrakcyjność konkretnej wersji, nostalgię oraz ograniczoną podaż. Im bardziej cena karty zależy od jednego czynnika, tym większe ryzyko.
Karta używana przede wszystkim dlatego, że jest wyjątkowo skuteczna w aktualnej talii turniejowej, może mocno reagować na zmianę mety. Karta popularna w Commanderze może mieć bardziej rozproszony popyt, ponieważ jest wykorzystywana w wielu różnych taliach. Z kolei atrakcyjna wersja kolekcjonerska może zachować zainteresowanie nawet wtedy, gdy sama karta przestanie być istotna dla turniejowej mety.
Commander jest pod tym względem szczególnie ciekawy, ponieważ korzysta z ogromnej części historii Magic. Starsza karta może nagle zyskać zainteresowanie po pojawieniu się nowej synergii albo dowódcy. Nie musi być legalna w Standardzie, żeby znaleźć nabywców. To zupełnie inny mechanizm niż w formacie opartym przede wszystkim na aktualnej puli kart.
Trzeba jednak uważać na słowo „inwestycja”. Kupno karty za 100 zł i późniejsza sprzedaż za 110 zł nie oznacza automatycznie 10 zł zysku. W uproszczonym hipotetycznym scenariuszu sprzedaż za 110 zł może oznaczać 8 zł kosztów sprzedażowych i 4 zł przypisanych do transakcji kosztów pakowania lub wysyłki. Wtedy końcowy wynik wynosi:
110 zł − 8 zł − 4 zł − 100 zł = -2 zł.
To jedynie przykład mechanizmu, a nie uniwersalna kalkulacja opłat konkretnej platformy. W praktyce znaczenie mają również podatki, sposób prowadzenia sprzedaży, prowizje, koszty wysyłki, zwroty, czas poświęcony na obsługę transakcji i różnica między ceną ofertową a ceną, przy której rzeczywiście znajdzie się kupujący.
Dlatego cena wystawienia karty nie jest tym samym co jej płynność. Jeśli karta teoretycznie kosztuje 100 zł, ale żeby sprzedać ją szybko, trzeba zaakceptować 85–90 zł, realna wartość dla osoby potrzebującej gotówki jest niższa niż sugeruje najwyższa oferta.
Największa pułapka: kupowanie kart pod aktualną metę
Jednym z najczęstszych błędów jest kupowanie kart dopiero wtedy, gdy ich popularność gwałtownie rośnie. Mechanizm jest bardzo prosty:
wyniki turniejowe → większe zainteresowanie deckiem → wzrost popytu → wzrost ceny → FOMO → kolejni gracze kupują → jeszcze większa presja cenowa.
Problem pojawia się wtedy, gdy środowisko się zmienia. Deck może przestać być skuteczny, pojawiają się nowe odpowiedzi albo gracze przenoszą zainteresowanie na inny archetyp. Cena karty może wtedy spaść znacznie szybciej, niż początkujący kolekcjoner zakładał.
W Standardzie dochodzi do tego rotacja. W Pioneerze i Modernie rotacji nie ma, ale pozostają zmiany mety oraz listy banów. Commander również nie jest wolny od zmian popularności. Nowy dowódca może nagle zwiększyć zainteresowanie określonym zestawem kart, ale równie dobrze nowa fala kart może sprawić, że dotychczasowa konstrukcja przestanie być szczególnie atrakcyjna.
Z perspektywy finansowej najbezpieczniejszy zakup często wygląda zupełnie inaczej niż pogoń za hype’em. Jeśli kupujesz kartę dlatego, że naprawdę chcesz jej używać, potencjalny wzrost ceny jest dodatkowym bonusem. Jeśli kupujesz ją wyłącznie dlatego, że cena rośnie, każda zmiana trendu staje się problemem.
To różnica między kupowaniem karty z użytkową wartością a kupowaniem samej nadziei na wzrost ceny.
Który format wybrać?
Jeśli jesteś początkującym graczem, najrozsądniejsze są zwykle Standard albo Commander, ale z zupełnie innych powodów. Standard pozwala poznać aktualne środowisko gry bez konieczności analizowania ogromnej historii kart. Commander daje natomiast możliwość grania ze znajomymi i stopniowego rozwijania jednej talii.
Jeśli zależy Ci na regularnej grze turniejowej, Pioneer jest bardzo interesującym punktem wejścia. Brak rotacji oznacza, że zakupiona talia nie ma z góry określonego terminu utraty legalności. Jednocześnie pula kart jest mniejsza niż w Modernie, co ułatwia wejście w format.
Jeżeli chcesz grać jedną talią przez wiele lat i interesuje Cię wysoki poziom konkurencyjnej rozgrywki, Modern ma największy sens spośród tych czterech formatów, pod warunkiem że akceptujesz wyższy koszt wejścia i większą złożoność środowiska.
Jeśli najważniejsza jest dla Ciebie gra ze znajomymi, tworzenie nietypowych synergii i budowanie kolekcji kart wykorzystywanych w wielu różnych taliach, Commander jest zdecydowanie najbardziej elastyczny.
Dla kolekcjonera sytuacja jest jeszcze bardziej interesująca. Nie ma sensu kupować kart tylko dlatego, że są legalne w konkretnym formacie. Lepiej szukać kart, których popyt ma kilka niezależnych źródeł. Jeżeli karta jest jednocześnie grywalna, popularna w Commanderze, interesująca kolekcjonersko i dostępna w atrakcyjnej wersji, jej sytuacja jest potencjalnie bardziej odporna na pojedynczą zmianę mety niż w przypadku karty zależnej od jednego turniejowego archetypu.
Mój ranking według konkretnego celu
Dla początkującego gracza:
- Standard
- Commander
- Pioneer
- Modern
Dla gracza turniejowego:
- Pioneer
- Standard
- Modern
- Commander
Dla osoby, która chce używać jednej talii przez wiele lat:
- Modern
- Commander
- Pioneer
- Standard
Dla gry ze znajomymi:
- Commander
- Standard
- Pioneer
- Modern
Dla osoby zainteresowanej długoterminową kolekcją kart:
- Commander
- Modern
- Pioneer
- Standard
Nie oznacza to, że jeden format jest obiektywnie lepszy od pozostałych. Ranking wynika wyłącznie z określonego celu. Ten sam gracz może z powodzeniem posiadać talię Commander do gry ze znajomymi, talię Pioneer do lokalnych turniejów i jednocześnie kolekcjonować karty Modern.
Booster box, pojedyncze karty czy gotowa talia?
Format wpływa również na sposób kupowania produktów.
Jeżeli chcesz przede wszystkim grać, zakup pojedynczych kart zazwyczaj daje znacznie większą kontrolę nad budżetem niż otwieranie boosterów w nadziei na skompletowanie konkretnej talii. Booster może być świetną rozrywką, ale losowość otwierania produktu i potrzeba zdobycia konkretnych kart sprawiają, że nie powinien być traktowany jako prosty zamiennik zakupu singli.
W przypadku Standardu nowe dodatki mają szczególne znaczenie, ponieważ duża część nowych kart trafia bezpośrednio do aktualnego środowiska. W Pioneerze i Modernie znaczenie nowych kart jest bardziej selektywne. Nowa karta musi znaleźć miejsce w istniejącym środowisku, a wiele starych kart nadal konkuruje o te same sloty w talii.
Commander działa jeszcze inaczej. Jedna nowa karta może stać się interesująca dla wielu różnych dowódców, nawet jeśli nie ma żadnego znaczenia w Standardzie czy Pioneerze. Dlatego pojedynczy dodatek może zwiększyć zainteresowanie kartami, które wcześniej były niszowe.
Trzeba również rozdzielać wartość zawartości produktu od wartości sealed produktu. Jeżeli zamknięty box z czasem staje się przedmiotem kolekcjonerskim, jego potencjalna wartość nie musi odpowiadać sumie cen kart znajdujących się wewnątrz. Otwieranie takiego produktu oznacza nie tylko ryzyko słabych trafień, ale również utratę samego sealed produktu.
Co wybrałbym na miejscu początkującego?
Jeżeli zaczynałbym od zera i nie miałbym jeszcze określonej grupy graczy, nie kupowałbym od razu drogiej talii Modern tylko dlatego, że format ma opinię prestiżowego. Najpierw sprawdziłbym, jaki rodzaj gry faktycznie sprawia mi przyjemność.
Jeśli interesuje mnie rywalizacja jeden na jednego i regularne turnieje, zacząłbym od Standardu albo Pioneera. Jeśli mam grupę znajomych i chcę przede wszystkim dobrze spędzać czas przy stole, wybrałbym Commandera. Dopiero po poznaniu własnych preferencji inwestowałbym większe pieniądze w Modern.
To podejście ma jeszcze jedną zaletę. Zamiast kupować kartę dlatego, że „wszyscy ją kupują”, zaczynasz rozumieć, dlaczego dana karta ma wartość. A to jest znacznie bardziej przydatna wiedza niż znajomość samej aktualnej ceny.
Wniosek redakcyjny
Moim zdaniem nie ma sensu szukać jednego najlepszego formatu Magic: The Gathering. Najbardziej racjonalny wybór zależy od tego, czy pieniądze mają kupować przede wszystkim możliwość rywalizacji, długą żywotność talii czy swobodę budowania kolekcji.
Jeżeli jesteś początkującym graczem i chcesz nauczyć się gry, Standard daje najczytelniejsze środowisko do wejścia w rywalizację, natomiast Commander jest najlepszym wyborem, jeśli masz sprawdzoną grupę znajomych. Jeżeli zależy Ci na długoterminowej talii turniejowej, zdecydowanie większy sens ma Pioneer lub Modern niż Standard, ponieważ brak rotacji zmniejsza jedno z podstawowych źródeł utraty użytkowej wartości kart.
Z perspektywy pieniędzy najbardziej podoba mi się jednak Pioneer jako środek pomiędzy Standardem a Modernem. Nie wymaga od początkującego wejścia w największą pulę kart, a jednocześnie nie zmusza go do regularnej wymiany talii ze względu na rotację. Modern ma większą trwałość, ale wyższy próg wejścia i większą złożoność. Commander z kolei wygrywa wtedy, gdy priorytetem nie jest klasyczna rywalizacja, lecz długoterminowe budowanie własnej kolekcji i talii.
Najważniejsze jest jednak coś innego: nie kupowałbym kart wyłącznie dlatego, że są obecnie drogie, popularne albo znajdują się w zwycięskich deckach. Najrozsądniejszy zakup to taki, który ma dla Ciebie wartość nawet wtedy, gdy meta się zmieni. Jeśli karta jest grywalna, ma kilka zastosowań, pasuje do Twojej kolekcji i jednocześnie ma rozsądny stosunek ceny do użyteczności, ryzyko zakupu jest znacznie bardziej kontrolowalne.
W Magicu format określa nie tylko zasady gry. W dużej mierze określa również jak długo Twoje karty pozostaną użyteczne, jak często będziesz musiał przebudowywać talię i jak łatwo będzie Ci odzyskać część wydanych pieniędzy. Dlatego przed zakupem pierwszego decku lepiej odpowiedzieć sobie na jedno pytanie: „Jak chcę grać za rok?”, a dopiero później zastanawiać się, którą talię kupić dzisiaj.
Rafał Górski – założyciel TCG24.pl, kolekcjoner i gracz TCG z ponad 8-letnim stażem. Specjalizuje się w rynku Pokémon TCG oraz Magic: The Gathering. Przeprowadził ponad 300 udanych transakcji na międzynarodowych giełdach kart i osobiście wysłał dziesiątki kart do gradingu w PSA oraz BGS. Na TCG24.pl odpowiada za analizy rynkowe, weryfikację oryginalności oraz poradniki dla początkujących i zaawansowanych graczy
